ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’daki protestolara ilişkin sert uyarısı, Pentagon’un askeri hazırlıkları ve İran rejiminin savunmasıyla yükselen gerilim, bölgede büyük bir çatışmayı tetikleyebilir. İran’da binlerce kişinin öldüğü ve tutuklandığı protestolar, uluslararası arenada tansiyonu artırıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, İran yönetiminin protestocuları idam etmesi durumunda askeri operasyona yeşil ışık yakacağını belirtmişti; ancak çarşamba gecesi herhangi bir idam vakası olmadığını ifade etti. Bu açıklama, ABD medyasında Pentagon ve danışmanlarının Trump’a İran’daki askeri ve stratejik hedeflere yönelik bombardıman önerdiği iddialarını gölgede bırakmadı. Geçmişte Irak ve Afganistan’ı işgallerle istikrarsızlaştıran ABD’nin, İran’ın Rusya ve Esed rejimi ile birlikte Suriye’de işlediği katliamlara sessiz kalması, İsrail’in Gazze’de işlediği soykırımlara ortak olması ve Sudan’daki Hızlı Destek Kuvvetleri militanlarının katliamlarını görmezden gelerek bu durumu İsrail ile normalleşmesi için baskı unsuru olarak kullanması, Tahran’daki rejime yönelik tepkinin samimiyetsizliğini ortaya koyuyor. Trump’ın bu tavrı, İran rejim yetkililerinin “dış müdahale” bahanelerini haklı çıkararak İran halkının asıl taleplerinin gözden kaçmasına neden oluyor.
WASHINGTON’DA TÜM SEÇENEKLER MASADA
Trump, Reuters’a verdiği röportajda İran’daki protesto ve iç gerilimlerin rejimi çökertme ihtimalinin yüksek olduğunu belirterek, “Böyle bir durumda hangi rejim olsa çökerdi” dedi. Bundan sonraki sürecin rejimin çökmesine yol açsa da açmasa da takip edilmeye değer olduğunu vurgulayan Trump, “Rıza Pehlevi (İran Şahı’nın oğlu) ile konuştum. Kibar bir adam ama İran’ı yönetmek için iç destek bulabileceğinden şüpheliyim. Eğer İran’daki liderler onu kabul ederse benim için de makbuldür” değerlendirmesini yaptı. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ise basın brifinginde, “Başkan ve ekibi, (idamlar konusu) bu durumu yakından takip ediyor ve Başkan için tüm seçenekler masada olmaya devam ediyor” dedi.
SINIRLI ASKERİ OPERASYON İHTİMALİ
Trump, daha önce yaptığı açıklamalarda İran’daki protestolarda ölü sayısının çok fazla olduğunu söyleyerek protestocuların idam edilmesi halinde ülkeyi askeri operasyonla tehdit etmişti. Trump’ın önceki gün yaptığı açıklamada, “İdamlar yapıldığına dair kanıt yok” demesi gerilimi düşürme girişimi olarak nitelendirilirken, ABD ordusunun Ortadoğu’daki hazırlıkları dikkat çekiyor. Pentagon, geçtiğimiz salı USS Franklin Roosevelt savaş gemisinin Kızıldeniz’e giriş yaptığını ve Çin Denizi’ndeki USS Abraham Lincoln gemisinin de Ortadoğu’ya hareket ettiğini bildirdi. Ortadoğu’daki birçok ABD üssünde tahliye işlemleri yapıldığı aktarılırken, El-Cezire’ye konuşan eski üst düzey Pentagon yetkilisi David B. Des Roche, Pentagon yetkililerinin Trump’a sınırlı bir askeri operasyonla İran rejimini zayıflatmayı önerdiğini söyledi. CNN’e konuşan Pentagon yetkilileri de bunu doğrulayarak, İran’da belirlenen hedeflerin nükleer tesisler ve balistik füze üretim tesisleri olduğu konuşuluyor. Yetkililer, Trump’ın İran’da “hızlı ve sonuç alan bir eylem” istediğini belirterek, ABD başkanının bu seçeneği onaylayabileceğini öne sürdü.
ERAKÇİ: TERÖRLE SAVAŞIYORUZ
Fox News televizyonuna yanıt veren İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, dış müdahale tehditlerinin vahim sonuçlar doğuracağını belirterek, “Teröre ve bozgunculuğa karşı üç haftadır verdiğimiz mücadelenin ardından üç gündür sükunet yaşıyoruz” dedi. İran’ın nükleer güç elde etme hakkından vazgeçmeyeceğini vurgulayan Erakçi, savaş istemediklerini belirterek, “Tüm diplomatik yolları denememize rağmen Amerikan tarafı savaş istiyorsa kendimizi savunacağız. Herhangi bir müdahale bölgede vahim sonuçlara sebep olur” cümlelerini kullandı.
İSRAİL’DE SAVAŞ HAZIRLIĞI
İran-ABD arasındaki gerilim, ABD’nin en yakın müttefiki İsrail’i de etkisi altına alıyor. İsrail’in işgal altındaki Filistin’in güneyindeki Birusseba (Beer Şeva) bölgesi ve Ürdün Vadisi belediyeleri, muhtemel İran saldırılarına karşı Necef Çölü’ndeki sığınakların hazır olduğunu ve “sivilleri” kabul etmeye başlayabileceğini ilan etti. İsrail Yayın Kurulu’nun (KAN) bildirdiğine göre, İsrail ordusu da İran’a bilgi sızdırdığı gerekçesiyle bir askeri gözaltına aldı.
ÖLÜ SAYISI 2 BİN 615
- İran’daki protestolara ilişkin veriler sunan İran İnsan Hakları Aktivistleri (HRANA), ülke çapında üç haftadır devam eden protesto eylemlerindeki ölü sayısının 2 bin 615’e ulaştığını bildirdi.
- HRANA’dan yayınlanan açıklamada, protestolarda 2 bin 54 kişinin yaralandığı ve 18 bin 470 kişinin tutuklandığı aktarıldı.
İRAN YARGISINDAN AF ÖRGÜTÜ’NE YALANLAMA
- İran’daki resmi yayın organlarında yer alan haberlere göre, İran Başsavcılığı tutuklu protestocuların idam edilmeye başlandığına dair iddiaları yalanladı. Başsavcılık, henüz herhangi bir idam kararı verilmediğini duyurdu.
- Uluslararası Af Örgütü (Amnesty), İran mahkemesinin 26 yaşındaki İrfan Sultani adlı bir protestocu hakkında idam kararı verdiğini ve kararın 14 Ocak’ta uygulanacağını öne sürmüştü.