ASO’nun yeni raporu, Türkiye’nin teknoloji haritasını üç katmana ayırarak, Ankara ve İstanbul’un liderliğini pekiştirdiğini ve diğer illerin gerilediğini ortaya koyuyor; savunma teknolojileri ise kritik bir kaldıraç olarak öne çıkıyor.
Ankara Sanayi Odası’nın (ASO) hazırladığı ASO İllerin Teknolojik Gelişmişlik Endeksi (ASO-İLTEK) 2025 raporunun ikincisi yayımlandı ve bu rapor, Türkiye’nin teknoloji üretiminde şehirler arası farklılaşmanın belirginleştiği çok katmanlı bir yapıya sahip olduğunu gösteriyor. ASO Yönetim Kurulu Başkanı Seyit Ardıç, sonuçları değerlendirirken dolaylı bir yaklaşımla Türkiye’nin teknoloji yolculuğuna dikkat çekiyor ve “Bu eşiği ülkeler değil, şehirler aşacaktır” ifadesini kullanarak, konunun derinliğini vurguluyor.
KÜRESELDE 43. SIRADA
Küresel İnovasyon Endeksi verilerine göre Türkiye, 139 ülke arasında 43’üncü sırada yer alıyor. Seyit Ardıç, bu durumu analiz ederken, “Türkiye potansiyeli yüksek bir ülkedir. Girişimcilikte, pazar büyüklüğünde ve üretim kapasitesinde güçlüyüz. Ancak bilginin ticarileştirilmesi ve yüksek katma değerli teknoloji ihracatı konusunda katetmemiz gereken uzun bir yol var” diyerek uyarıda bulunuyor. Ardıç, Türkiye’nin küresel teknoloji yarışında kritik bir eşikte olduğunu belirterek, “Türkiye küresel teknoloji liginde geride değildir, ama eşiktedir” değerlendirmesini yapıyor ve bu, Türkiye’nin teknoloji potansiyelindeki gerilimi netleştiriyor.
ÜÇ KATMANLI TEKNOLOJI YAPISI
ASO-İLTEK 2025’e göre Türkiye’nin teknoloji haritası üç ana katmandan oluşuyor. Birinci katmanda Ankara ve İstanbul yer alıyor. Ardıç, bu ayrışmayı açıklarken, “Bu iki ilimiz 2025’te diğer tüm illerden daha net biçimde ayrışarak kendi ligini oluşturmuştur. Ankara teknoloji üretiminde, İstanbul ise ticarileşmede liderliğini pekiştirmiştir” diyor. İkinci katmanda Kocaeli, Eskişehir, Bursa, İzmir ve Kayseri gibi iller bulunuyor ve rapora göre, geçen yıl üst ligde olan Eskişehir ve Kocaeli’nin bir alt kategoriye gerilemesi, Ardıç’ın “Güçlü üretim yapısının tek başına yeterli olmadığının göstergesi” ifadesiyle gerilim yaratıyor. Üçüncü katmanda ise potansiyeli olmasına rağmen teknoloji dönüşümünü hayata geçirmekte zorlanan geniş bir il grubu var; en alt kategorideki il sayısının 16’dan 18’e yükselmesi, dönüşümdeki sorunları işaret ediyor.
DİJİTAL ALTYAPI BELİRLEYİCİ UNSUR
Raporda, iller arasındaki farkın temel nedenlerinden biri olarak fiber altyapı, geniş bant ve dijital erişim kalitesi öne çıkıyor. Üretim gücü yüksek ancak dijital altyapısı zayıf olan illerin teknolojik gelişmişlik sıralamasında gerilediği görülüyor, bu da sektördeki rekabetin gerilimini artırıyor.
ANKARA TEKNOLOJI ÜRETİMİNİN MERKEZİ
ASO-İLTEK 2025 sonuçları, Ankara’nın Türkiye’nin teknoloji üretiminde merkez konumunu güçlendirdiğini ortaya koyuyor. Ankara, araştırma ve yenilikçilik kapasitesinde ilk sırada yer alırken, savunma ve havacılık başta olmak üzere derin teknoloji alanlarında öne çıkıyor. Ankara’nın toplam ihracatı içinde yüksek teknoloji payının yüzde 13,3 seviyesinde olması, bu dönüşümün somut bir göstergesi olarak raporda yer alıyor.
TÜRKİYE’NIN KALDIRAÇI SAVUNMA
Bu yıl endeksin teması “Savunma Teknolojileri” olarak belirlendi ve savunma sanayiinin, yalnızca güvenlik değil, aynı zamanda teknoloji ve yenilik üretimi açısından güçlü bir kaldıraç oluşturduğu vurgulanıyor. Türkiye genelinde kilogram başına ihracat değeri 1,57 dolar seviyesindeyken, savunma ve havacılık sektöründe bu rakamın 65 dolara kadar çıktığına dikkat çekiliyor; bu fark, sektördeki potansiyel gerilimini netleştiriyor.
ANADOLU İÇİN UYARI VE FIRSAT
Raporda, Kocaeli, Eskişehir, Bursa ve İzmir gibi büyük sanayi merkezlerinin dijitalleşme ve Ar-Ge yatırımlarını hızlandırmadıkları takdirde güç kaybı yaşayabileceği belirtiliyor. Buna karşılık Kayseri, patent, tasarım ve teknoloji tescilleriyle öne çıkıyor; Niğde ve Iğdır ise girişimcilik destekleri ve hızlı yükselişleriyle dikkat çekiyor. Yüksek teknoloji imalatı ve bilgi yoğun hizmetlerin ağırlıklı olarak Ankara-İstanbul ekseninde yoğunlaştığı görülüyor ve raporda, İstanbul’da üniversite ve araştırma kuruluşlarının sayısının yüksek olmasına rağmen Ar-Ge faaliyetlerinin sektörel olarak dağınık olduğu tespiti yapılıyor.