Muratpaşa Belediyesi, Belçika merkezli APOPO kuruluşu, GEA Arama Kurtarma Derneği ve Ankara Üniversitesi ortasında yapılan çalışma ile ‘Kahraman Fareler’ projesi başlatıldı. Proje kapsamında Tanzanya’da arama kurtarma için eğitim alan Jo, Carusa, Wagner, Billy, Kiria ve Daniel isimli 6 Afrika keseli sıçanı, Antalya’ya getirildi. Muhtemel afetlerde enkazda arama kurtarma faaliyetlerinde kullanılacak olan fareler, sırtlarına sabitlenen çanta formunda GPS ve kamera ile anlık olarak ekranlardan takip ediliyor.
Yüksek koku yetenekleri, dar enkaz boşluklarında süratli erişim sağlayabilmesi ve hafif tartıları nedeniyle tercih edilen fareler, aldıkları eğitimle enkaz altında bir canlı kokusu hissettiklerinde boyunlarına asılı zili çekerek enkaz dışındaki bilgisayara sinyal gönderecek. Daha evvel de APOPO tarafından Tanzanya’da tüberküloz teşhisi ve kara mayınlarının bulunması ile ilgili çalışmalarda kullanılan fareler, dünyada birinci kez Antalya’da arama kurtarma faaliyetlerinde kullanılacak. Fareler, çalışma tamamlandığında avokado ile besleniyor.
‘DİĞER FARELERİN EĞİTİMLERİ DEVAM EDİYOR’
Projenin tanıtım toplantısına Muratpaşa Belediye Başkanı Ümit Uysal, APOPO Temsilcisi Dr. Danielle Giongrosso, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Engin Yenice, GEA Arama Kurtarma Derneği Antalya Takımlar Lideri Erkan Ataker katıldı. Toplantıda konuşan Ümit Uysal, projenin heyecan verici olduğunu söyledi. Uysal, “Umarım kahraman farelere hiç gereksinim olmaz fakat sık sık afet yaşayan bir ülke olarak bu tip inovatif projelere yer oluşturmak durumundayız. Çalışmalarımızın bir uzantısı olarak ‘Kahraman fareler’ çalışmasına da dayanak verdik. Projenin geldiği nokta bile bu çalışmanın son derece umut verici olduğunu gösteriyor. Umarım hiç sarsıntı olmaz ve hiç bu çalışmalara gerek kalmaz fakat ülkemiz ve kısmen kentimiz afetlerin tehdidi altında. Biz bunlara her istikametiyle hazır olma uğraşı içerisindeyiz. Avrupa’nın en büyük sivil toplum ve inovasyon merkezine sahip bir belediyeyiz. Bu tip çalışmalara da özel hassasiyetimiz var. Farelerin eğitimleri Tanzanya’da başlıyor ancak Antalya’da da bir küme farenin eğitimi devam ediyor” dedi.
‘BİNLERCE HAYAT KURTARDILAR’
APOPO’nun 25 yıldır farelerin eğitimiyle ilgilendiğini söyleyen Dr. Danielle Giongrosso, “Onlar harika koku algılama yetenekleri sayesinde hem kara mayınlarının tespitinde hem de tüberküloz hastalığı tespitinde bizlere çok yardımcı oldular ve binlerce hayat kurtardılar. Büsbütün yeni bir araştırma alanı ile kahraman farelerin arama kurtarma faaliyetlerine katkılarını kıymetlendiriyor olacağız. Kahraman farelerimiz hem boyut olarak küçük hem de epeyce çevik hayvanlar. Enkaz altında çok derin ya da dar alanlara girebilmekteler. Tıpkı vakitte hayli gelişmiş koku alma yetenekleri var” diye konuştu.
‘EĞİTİMLERİ 2 YILA KADAR SÜRÜYOR’
Farelerin üzerinde bulunan aygıtlarla ilgili bilgi veren Giongrosso, “Eğitimlerimizde, farelerin üzerlerinde bulunan özel bir donanımla insanları bulmalarını ve buldukları vakit irtibat kurarak haber vermelerini hedefliyoruz. Komut aldıktan sonra kahraman fareler başlangıç noktasına dönebiliyor. Fareler enkaz altında dolaşırken, çeşitli alanlara girerken kamera görüntü kayıtları yapıyor bir taraftan. Fareler 10 yıla kadar yaşıyor. Bu projenin birinci uygulandığı yer Türkiye. Tanzanya’da da bir yandan eğitimler devam ediyor. Farelerin eğitimi uygulanacak faaliyetlere nazaran 1,5-2 yıl kadar sürüyor. Fareler arama kurtarmada köpeklerle tamamlayıcı takım olarak düşünebiliriz. Her farenin başka karakteri var ve her seferinde bizi şaşırtıyorlar. Muhtemel ihtimallere karşı kedi ve köpeklerle birlikte toplumsallaşmalarını sağlıyoruz” diye konuştu.
‘NEDEN ARAMA KURTARMA ALANINDA OLMASIN?’
GEA Arama Kurtarma Derneği Antalya Takımlar Lideri Erkan Ataker ise “2019 yılında APOPO takımının farelerle Tanzanya’da yaptıkları tüberküloz teşhisi ve kara mayınlarının bulunması ile ilgili çalışmalarını gördük. Bu neden arama kurtarma alanında olmasın diye düşündük. Onlar da bunu kabul ettiler ve birkaç sefer buradan arkadaşlarımız ziyarete gittiler. Onlar bizim tatbikatlarımıza geldiler, ne tıp gereksinimler var arama kurtarma alanında diye görmek üzere ve bu formda proje başlamış oldu” dedi.
‘HEYECAN VERİCİ’
Projeye katkı sağlamaya devam edeceklerini söyleyen Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Engin Yenice, “Böyle heyecan verici bir projenin içinde olmak ve bu projeyi desteklemek bize memnunluk veriyor. Fakültemiz Cumhuriyet’in birinci ziraat fakültesidir. Yürütülen proje hem arama-kurtarma operasyonlarında hem de hayvan eğitimi ve davranışları üzerine yapılan çalışmalarda kıymetli ilerlemeler kaydetme potansiyeline sahip. Üniversitemiz şu ana kadar kahraman farelerin Tanzanya’dan getirilmesine katkıda bulunmuş, bundan sonra da çiftliklerimiz vasıtasıyla araştırma için uygun ortamların sağlanmasında ve bilimsel çalışmaların yürütülmesinde katkı sağlamaya devam edecektir” diye konuştu.
DHA
